Hoe SmartParc de regels van de voedselproductie herschrijft

In de buitenwijken van Derby, in het Verenigd Koninkrijk, vormt zich een andere soort voedingsmiddelenfabriek. SmartParc, verspreidt over 40 hectare, is een speciaal gebouwd productiepark ontworpen rondom één idee: dat voedingsmiddelen efficiënter, met meer samenwerking en duurzamer kunnen worden geproduceerd wanneer producenten stoppen met het dupliceren van infrastructuur en beginnen met het delen ervan.

Voedselproductie: een sector onder druk

De voedingsmiddelenindustrie staat voor ongekende uitdagingen. Inflatie drukt de marges in een sector die toch al weinig winst oplevert. Veel producenten werken met verouderde faciliteiten die veel energie verbruiken en moeilijk koolstofvrij te maken zijn. Tegelijkertijd eisen klanten, regelgevende instanties en investeerders echte vooruitgang op weg naar klimaatneutraliteit.

"Veel voedingsmiddelenfabrieken in het Verenigd Koninkrijk en in heel Europa zijn meer dan 20 jaar oud", aldus Phil Lovell, Chief Operations Officer van SmartParc Europe. "Ze zitten vast aan oudere gebouwen die inefficiënt zijn. De energiekosten zijn hoog, processen worden beperkt en duurzaamheidsdoelstellingen worden veel moeilijker te halen". SmartParc is een antwoord op deze druk; het richt zich niet alleen daarop, maar op het hele ecosysteem van de voedselproductie.

Het SmartParc-concept

Het idee is eenvoudig, maar krachtig: cluster moderne, doelgerichte voedingsmiddelenfabrieken op één locatie en beheer belangrijke services centraal. In plaats van dubbele activa worden belangrijke infrastructuren, voor bijvoorbeeld energieopwekking, nutsvoorzieningen en distributiediensten, ontworpen als gedeelde systemen. Deze aanpak levert schaalvoordelen op die individuele fabrikanten nooit alleen zouden kunnen realiseren. Eerst worden productielijnen ontworpen die vervolgens worden verpakt in uiterst efficiënte gebouwen. Gecentraliseerd beheer vermindert de complexiteit, terwijl de nabijheid tussen huurders het aantal voedselkilometers terugbrengt, transportemissies verlaagt en de houdbaarheid van producten verlengt.

"Door gebouwen te clusteren, verminder je het aantal vrachtwagenbewegingen en de hoeveelheid afval. Bedrijven kunnen desgewenst zelfs ter plekke aan elkaar verkopen", legt Lovell uit. "Samen zorgen deze maatregelen voor lagere kosten en een duurzamere reputatie van producenten". Maar als SmartParc zijn belofte van efficiëntie waar wil maken, moet het energiesysteem op locatie vooruit kijken en niet terugkijken naar het verleden.

Energie met afvalwarmteterugwinning opnieuw uitvinden

In samenwerking met GEA creëerde SmartParc een gedeeld energienetwerk dat energie niet als bijproduct of afval behandelt, maar juist opvangt, herkalibreert en opnieuw distribueert.  Dit helpt huurders om zinvolle stappen richting klimaatneutraliteit te zetten zonder dat de betrouwbaarheid of prestaties in het geding komen.

"SmartParc zag dit vanaf het begin als een duurzaamheidsproject", aldus John Burden, Director Project Sales Heating and Refrigeration Solutions bij GEA U.K. "Dus in plaats van warmte af te voeren naar de omgeving, ontwierp GEA een stadsverwarmingsnetwerk voor hen dat deze hitte opvangt en met het hele park deelt".

Deze oplossing vangt de hitte op die vrijkomt bij de koelprocessen, en stuurt die door een industriële ammoniakwarmtepomp om op te slaan en via een ondergronds leidingwerk van meer dan 11 kilometer met de huurders te delen. Hetzelfde principe wordt gebruikt in stadsverwarmingsnetwerken die steden van energie voorzien: bij Derby op locatie kan elk aangesloten bedrijf energie van het netwerk afnemen, zelfs als ze die niet zelf hebben opgewekt. Het resultaat is een kringloopsysteem dat de verwarmings- en koelbehoeften van meerdere gebruikers in balans houdt - op schaal.

Waarom ammoniakkoeling belangrijk is

Het kiezen van het juiste koelmiddel was cruciaal. Voor SmartParc en GEA was ammoniak de duidelijke keuze. "Ammoniak is een natuurlijk voorkomend, milieuvriendelijk koelmiddel", legt Lovell uit. "Het heeft uitstekende thermodynamische eigenschappen, wat betekent dat er veel minder energie nodig is om zowel te koelen als te verwarmen in vergelijking met alternatieven".

In een industrie die nog steeds gebukt gaat onder oudere fluorkoolwaterstoffen die duur, inefficiënt en schadelijk voor het klimaat zijn, biedt ammoniak een toekomstbestendige oplossing. In combinatie met geavanceerde warmtepomptechnologie kan SmartParc de efficiëntie maximaliseren en tegelijkertijd de uitstoot enorm verminderen.

Engineering voor de complexiteit van de echte wereld

Het systeem ontwerpen, was één uitdaging. Ervoor zorgen dat het in de echte wereld werkt met een fluctuerende vraag en een park dat nog steeds volloopt, was een andere. Deellastprestaties zijn notoir moeilijk in grote industriële energiesystemen. Bij SmartParc verandert de vraag met de seizoenen en zal die zich alleen maar verder ontwikkelen naarmate er nieuwe huurders bijkomen.

"Met steun van GEA's engineeringteam is het ons gelukt om het systeem met slechts 5% van de belasting te laten draaien", legt Lovell uit. "Die flexibiliteit is cruciaal, vooral 's winters, wanneer de vraag naar verwarming hoog is, maar de vraag naar koeling daalt." Om dat evenwicht te bereiken, is een mix van compressortechnologieën, continue bewaking en nauwkeurige temperatuurregeling voor meerdere gebruikers nodig, terwijl de kosten eerlijk moeten worden verdeeld. "Het was niet gemakkelijk", geeft Burden toe. "Maar een nauwkeurige regeling is essentieel in een gedeeld servicemodel". Elk bedrijf moet onafhankelijk opereren en toch kunnen profiteren van een gedeelde infrastructuur".

Een partnerschap, meer dan alleen een project

Voor SmartParc en GEA gaat de relatie veel verder dan het leveren van apparatuur. "We zochten een partner met diepgaande technische expertise, maar ook een partner die bij ons zou blijven en ons zou helpen het systeem in de loop van de tijd te verbeteren en verder te ontwikkelen", aldus Lovell. Die langetermijnmentaliteit was doorslaggevend. SmartParc heeft wereldwijde ambities en het energiecentrum is ontworpen om te groeien en zich aan te passen aan de technologische vooruitgang.

"We hebben een wereldwijde partner nodig die investeert in innovatie", voegt Lovell toe. "Over tien jaar zullen we andere technologie gebruiken dan nu. GEA begrijpt dat". Burden is het daarmee eens: "We waren er vanaf het begin bij betrokken. We keken holistisch naar het systeem en dat bouwde vertrouwen op. Het was een echte samenwerking".

Engineering for a better world, together

Het SmartParc-energiecentrum draait nu twee jaar met succes en levert ongeveer vijf megawatt koeling en 2,5 megawatt verwarming. Deze cijfers zullen meer dan verdubbelen als het park zijn volledige bezetting bereikt. Voor huurders zijn de voordelen tastbaar: lagere energiekosten, minder emissies en een duidelijker pad om aan de ESG-doelstellingen te voldoen. Voor SmartParc valideert het een gewaagd idee. En voor GEA is het een levend voorbeeld van hoe engineering systemische veranderingen mogelijk maken.

"Het is goedkoper, het is beter en het bevordert de duurzaamheid", aldus Lovell. "Het belangrijkste is dat het voor onze klanten werkt". Het systeem heeft externe erkenning gekregen en prijzen gewonnen die bevestigen wat huurders al weten: dit is geen theorie, maar een bewezen model.

Terwijl de voedingsmiddelenindustrie manieren zoekt om een groeiende bevolking duurzaam te voeden, biedt SmartParc een glimp van wat er mogelijk is wanneer samenwerking isolatie vervangt en engineering wordt geleid door een doel. Samen herdefiniëren SmartParc en GEA hoe voedingsmiddelenfabrieken in een koolstofarme toekomst kunnen werken. In Derby is die toekomst al begonnen.