TARIMDA YENİ BİR BÖLÜM

Alternatif protein sektöründe en umut verici gelişmeler nelerdir?

Bruce Friedrich (BF): Aklıma bir kaç tanesi geliyor. Bilim, inovasyon, yetenek, kamu ve özel sektör desteği alanlarında önemli gelişmeler ve ivme görüyoruz. Ayrıca dünya genelindeki ülkelerin konuyu önemseyerek harekete geçmeye başlamalarıyla alternatif proteinlerin bir iklim ve gıda güvenliği çözümü olarak daha fazla kabul görmeye başladığını görüyoruz. 

Bilim ve inovasyon cephesinde, örnek olarak alternatif protein mahsulü gelişimi, hassas fermentasyon ve yetiştirilmiş kültür eti teknolojilerindeki ilerlemeler, daha fazla araştırmacı ve fon kaynaklarının alana akışı ile çok hızlı gerçekleşiyor. Özellikle çok çeşitli disiplinlerden gelen, kariyerlerinin farklı noktalarında bulunan yeni bilim insanlarının alternatif protein araştırmalarına giriştiğini görmek çok heyecan verici. Dünya çapındaki üniversitelerde yeni dersler ve hatta bu alana özel derece programları açılıyor. Sadece bu yıl içinde, üniversiteleri alternatif proteinin ilerlemesi ve inovasyon için bir motora dönüştürmeyi amaçlayan ve öğrenciler tarafından yürütülen bir program olan GFI'nin Alternatif Protein Projesi, altı kıt'ada 32 üniversitede kurularak iki katına çıktı. 

Kamu sektörü bakımından da dünya genelinde hükumetlerin alternatif proteinin avantajlarını kabul ettiğini ve ulusal politika hedeflerine ulaşmak, iyi ücretli, sürdürülebilir istihdam yaratmak için bu alana yatırım yaptığını görüyoruz. Sadece beş yıl önce, alternatif protein Ar-Ge’sine ayrılan kamu fonları neredeyse sıfırdı. Bugün ise on ikiden fazla ülkedeki toplam $300 milyon USD'yi aşmakta, buna ek olarak alternatif protein şirketleri için yüzlerce milyon dolar devlet yatırımı ve teşvikleri sağlanmaktadır. 

Alternatif proteinlere daha fazla yetenek ve fon akışı sağlandıkça, sektörün tamamı yükselişe geçerek dünyaya temelden farklı ve çok daha sürdürülebilir bir gelecek sunacak.

İlerlemede anahtar zorlukları nerede görüyorsunuz?

Carlotte Lucas (CL): Nihayetinde eğer alternatif proteinler emisyon azaltma ve daha sürdürülebilir bir gıda sistemine katkı potansiyelini elde ederse, geleneksel et gibi daha lezzetli, bütçeye uygun ve erişilebilir olması gerekecektir. 

Bitki-bazlı et için anahtar zorluklardan bir tanesi, şimdiye kadar pazarda egemenliğini sürdüren burgerler, sosisler ve kıyma ürünlerinin yerine bifteğin, tavuk göğsünün ve balık filetolarının lezzet ve dokusunu veren "tüm kesim" ürünlerinin geliştirilmesi. Ve hayvansız yağ alternatiflerinin geliştirilmesi de geleneksel şekilde üretilen etin tadının ve damak hissinin verilmesinde çok önemli olacak.

GFI'nin kendi araştırması, bitki-bazlı etin 2030 yılına kadar global pazarın yüzde 6'sına ulaşması halinde, hükumetlerin ve gıda endüstrisinin tüm tedarik zincirinde önemli yatırımlar yapması gerekeceğini göstermektedir. Talebi karşılamak için protein-zengini mahsulü çeşitlerinin geliştirilmesine yönelik araştırmalar, 800 veya daha fazla büyük ölçekli üretim tesislerinin inşası ve daha fazla içerik işleme kapasitesi gerekecektir. 

Söz konusu yetiştirilmiş kültür eti olduğunda, bu sahadaki büyük şirketlerden halihazırda cesaret verici ilgi belirtileri görüyoruz. Ancak yetiştirilmiş kültür eti üretiminin ölçeğinin büyütülmesi ve fiyatların düşürülmesi için bazı devletlerin ve şirketlerin açık-erişimli araştırma ve altyapıya çok daha fazla yatırım yaptığını görmemiz gerekiyor. Bu, sürecin her adımında gerekli olacak – geleneeksel etinkine benzer karmaşık lifli dokunun yaratılması için kullanılan iskelenin geliştirilmesinden, içinde hücrelerin yetiştirilebileceği daha büyük fermentörlerin yapımına kadar.

Good Food Institute bu zorlukların üstesinden gelinmesine nasıl yardım edebilir?

BF: Kâr amacı gütmeyen bir kuruluş olarak GFI, alternatif protein pazarının gelişimini tüm alanı destekleyecek ve katalize edecek şekilde hızlandırabilir. Bir çok yenilikçi aynı problemlere karşı tescilli/mülki çözümler ararken, bizim araştırmalarımız, verilerimiz ve bilgilerimiz erişime açık olup, dünya çapında, tüm tedarik zinciri genelinde, kamu ve özel sektörde bütün alternatif protein alanının ilerlemesini desteklemektedir. 

GFI, fonları anahtar bilgi eksikliklerine ve teknik zorluklara yönelik, en büyük etkiyi yaratan araştırma projelerine kanalize etmektedir. Ayrıca bu alan için bir araştırma vakfı görevi yapan araçları, raporları ve analizleri yayınlıyoruz. Bilim insanlarını bir araya getirerek ortaklıklar kuruyor, canlı bir araştırma topluluğu oluşturup geliştiriyor ve yeni yetenekleri yetiştiriyoruz. Alternatif protein webinarlarımız ve çalıştaylarımız, bu alanda hem bilim insanlarının hem de girişimcilerin birbirleriyle irtibata geçmesine, birbirlerine ilham olmalarına ve tek başına üstesinden gelinmesi imkansız çözümler için işbirliği yapmalarına yardımcı oluyor. Dünya genelinde iklim, gıda güvenliği, biyo-çeşitlilik ve global sağlık hedeflerine ulaşmaya çalışan devletlere uzmanlığımızı ve kaynaklarımızı sunuyoruz. Buradaki odak noktamız, bölgesel varlıkları ve güçlü yönleri (örn. yerli mahsuller) temel alan politika-şekillendirmeye ve ayrıca ekonomik kalkınma ve adil istihdam yaratmaya yönelik bölgesel yaklaşımlardır. Farklı ülkelerin düzenleme çerçevelerini nasıl yönlendirdikleri ve geliştirdiklerine dair verileri ve bilgileri paylaşıyor, tekrarlanabilir başarıları vurgulayan küresel ve bölgesel modern endüstri raporlarını yayınlıyoruz.

Dünya genelindeki tüketiciler bitki-bazlı ete ve özellikle yetiştirilmiş kültür etine hazır mı?

CL: Bitki-bazlı ete kesilikle hazırlar. En güncel endüstri raporumuzdan biliyoruz, 2021 yılında global satışlar yüzde 17 arttı ($5.6 milyar USD) – önceki yıla göre büyük bir artış. 

Yakın tarihli Good Food Institute Avrupa araştırmamız, İspanyolların ve İtalyanların yarısının aylık olarak bitki-bazlı proteinleri tükettiğini, her dört Almandan birinin de bitki-bazlı et tüketimlerini arttırmayı planladıklarını ortaya koydu. Araştırma ayrıca yetiştirilmiş kültür eti farkındalığının da arttığını gösterdi. Tam olarak İspanyolların yüzde 65'i, İtalyanların yüzde 55'i, Almanların yüzde 57'si, ve Fransız tüketicilerin üçte biri, pazara girdiğinde bu ürünleri satın almaya istekli olduklarını belirtti. Çoğu ayrıca devletlerin bu yeni et üretim şeklini desteklemesi gerektiğine inanıyor. Bu tutum, Birleşik Krallık ve ABD tüketicilerinin yüzde 80'inin de yetiştirilmiş kültür eti yemeye açık olduklarını gösteren bir başka yakın zamanlı çalışmayı da desteklemektedir. 

Nihayetinde insanlar, sürdürülebilir çözümler istiyorlar – ancak tat, fiyat veya konfordan ödün vermek istemiyorlar. Devlet ARGE ve altyapı desteği, bu daha sürdürülebilir gıdaların geleneksel et ile rekabet etmesini ve sonunda varsayılan tercih haline gelmesini sağlayacaktır.

"Alternatif proteinler – özellikle bitki-bazlı ve yetiştirilmiş kültür eti – tarımda bir sonraki sayfanın yazılmasına yardımcı olabilir."

Bruce Friedrich
Başkan ve Kurucu, The Good Food Institute (GFI)

Bölgeler arasında tutum ve görüşlerde büyük farklar var mı?

CL: Aslında bölgeler genelinde eşit bir tutarlılık görüyoruz. Avrupa için tüketici araştırmamız, bölge genelinde yetiştirilmiş kültür etini satın almak konusunda geniş bir istekliliği gösterdi ve bu da bir çok yakın tarihli akademik çalışmaya yansıdı. Benzer şekilde geniş bir destek alan bir diğer önemli sürdürülebilir protein teknolojisi de hayvanları kullanmadan peynir ve süt gibi gıdaların bilindik tat ve dokularını veren diğer içeriklerin yanı sıra gerçek yumurta veya süt ürünleri proteini üretmek için maya gibi organizmaları kullanan – hassas fermantasyondur. 

Bir çalışma, çok geniş bir ülke yelpazesindeki – Brezilya, Almanya, Hindistan, Birleşik Krallık ve ABD – tüketicilerde hayvan kullanılmadan üretilen peynire yönelik yüzde 78 gibi yüksek seviyede kabullenme olduğunu, yüzde 70'inin de satın almaya istekli olduğunu göstermektedir. 

Ayrıca dünyanın diğer yerlerindeki tüketicilerin de istikrarlı şekilde tat ve dokuyu, ilerlemeyi yönlendiren unsurlar olarak belirlediğini gördük. Good Food Institute Asya Pasifik tarafından yaptırılan 2021 tarihli bir çalışma da Japonya, Singapur, Güney Kore ve Tayland'daki tüketicilerin tutumlarını incelemektedir. Söz konusu alternatif deniz ürünlerini satın almak olduğunda tat, bu dört ülke genelindeki tüm tüketicilerin yüzde 79'u için çok veya oldukça önemliyken, dokunun ise yüzde 72'si için çok veya oldukça önemli olduğu tespit edilmiştir. 

Dünya çapında hayvansal tarıma alternatif arayışının önemine dair artan bir farkındalık gelişmekte ve bu sahaya giren şirketler için de çok büyük olanaklar bulunmaktadır.

İleriye baktığımızda, anahtar paydaş gruplar alternatif proteinlerin potansiyeline ulaşmalarına en etkili şekilde nasıl yardımcı olabilirler?

BF: Bu soruyu sormanıza gerçekten memnun oldum. Başarı, herkesin elini taşın altına koyduğu bir yaklaşım gerektirir ve şimdi ile 2030 arasında geçen her yılla birlikte tehlike büyüyecek. Ete yönelik talebin 2050 yılına kadar iki katına çıkacağını varsaydığımızda, daha az kaynak gerektiren ve tedarik zincirindeki bozulma, küresel çatışma ve iklim değişikliğinin artan baskılarına dayanacak kadar esnek protein üretim metotlarına ihtiyaç duyacağız.

Alternatif proteinler artan talebi karşılayabilir, gezegen üzerindeki baskıyı azaltabilir ve sürdürülebilir tarımı mümkün kılabilir. Gıda ve çiftçilik politikaları ve uygulamalarındaki diğer ilerlemeler ve inovasyonlarla birlikte alternatif proteinler – özellikle de bitki-bazlı ve yetiştirilmiş kültür etleri – ABD ve dünya genelinde tarımdaki yeni sayfanın yazılmasına yardımcı olabilir. Herkesin oynayacak bir rolü var.

Dünya devletleri, alternatif proteinlere yönelik bilim ve ölçeklendirmede ilerleme için kritik ARGE çalışmalarına fon sağlayarak ve alternatiflerin tat, fiyat ve elverişlilik bakımından rekabet etmelerine izin vermek için gereken zemini hazırlayarak öncülük edebilirler. Kamu fonlarının açılması ve çok yönlü araştırma ve geliştirme ortaklıklarına gidilmesi, endüstrinin en büyük teknik zorluklarına çözüm getirebilir, gelişim için yeni olanaklar yaratabilir ve bu sürdürülebilir gıdaların herkese fayda getirmesini sağlayabilir. Devletler ayrıca alternatif proteinleri ulusal iklim değişikliği planlarına ve ulusal ekonomik kalkınma planlarına dahil edebilirler. Yatırım vergi kredileri, kredi garantileri, teşhir projeleri ve diğer devlet finansal destekleri, yenilenebilir enerji ve elektrikli araç sektörlerindeki gelişim patlamasını katalize ettiği gibi, sürdürülebilir protein altyapısı için de benzer bir ilerlemeyi ateşleyebilir.

Şirketler lezzetli, uygun bütçeli alternatif protein ürünlerini ana akım tüketicilere sağlayarak lider rolü oynayabilir. Bu, geleneksel etin küresel etkileri konusunda giderek daha fazla endişelenen tüketiciler arasında artan talep düşünüldüğünde, önemli bir pazar imkanını temsil etmektedir. Alternatif proteinlere yönelmek ayrıca şirketlerin çevresel, sosyal ve kurumsal yönetim hedeflerine ulaşmalarını sa sağlayacaktır.

Çiftçiler, düzenlemelerin ve altyapının yem mahsullerinden gıda mahsullerine geçişi teşvik edecek ve hızlandıracak şekilde evrilmesi halinde anahtar rol oynayabilirler. Birlikte, hayvan çiftçiliğinden sürdürülebilir protein üretimine geçişi taşra ekonomilerini yeniden canlandıracak şekilde kolaylaştıracak ve hızlandıracak, geçişe odaklı politikaları savunabiliriz. 

Dünyanın lider STK'ları da alternatif proteinlerin, restorasyon ve geri kazanım için çok fazla miktarda arazi ve su açığa çıkaracağı gerçeğini kabul ederek ve öncelik vererek katkıda bulunabilirler. Bugün tarım, ormansızlaştırma ve biyo-çeşitlilik kaybının en büyük nedenlerinden biri olduğu için bu ayrıca gidişatı değiştirmek için en büyük şansımız. Alternatif proteinlere geçiş, tarımın rejeneratif geleceğinde anahtar bir rol oynayabilir; ve ayrıca global sağlık risklerini de azaltacak şekilde gıda sistemimizde ihtiyaç duyulan esnekliği ve çeşitliliği sağlayabilir. 

"İnsanlar, sürdürülebilir çözümler istiyorlar – ancak tat, fiyat veya konfordan ödün vermek istemiyorlar."

Carlotte Lucas
Kurumsal İlişkiler Müdürü, The Good Food Institute Avrupa (GFI)

Ve son olarak, sektörün ilerlemedeki anahtar kilometre taşları nelerdir?

BF: Aklıma iki tanesi geliyor: yüzde 5 pazar payı ve milyarlarca devlet desteği ve teşvikleri. 

Alternatif proteinlerin yüzde 5 pazar payına ulaşması, endüstri için kritik bir hedef. Sadece bu yıl içinde ABD, Avrupa ve Çin, elektrikli araç satışlarında aynı yüzde 5'lik kritik pazar payına ulaştı. Yeni teknolojiler kritik eşik noktasına ulaştığında bu, kitlesel benimsemenin başlangıcı, alternatiften ana akıma geçişi sinyali anlamına geliyor. O noktaya gelmenin, alternatif protein yiyeceklerinin hem lezzet hem fiyat bakımından geleneksel et paritesine ulaşmasını gerektireceğine şüphe yok. 

Alternatif protein ARGE'sine milyonlarca değil, milyarlarca devlet fonu sağlanması da bir diğer anahtar kilometre taşı. Geçmiş yüzyılda neredeyse oyun kurallarını değiştiren her bir inovasyon, ilk günlerinde devlet desteğini arkasına almıştır – internet, GPS, dokunmatik ekranlar, cep telefonları, elektrikli araçlar. Son yıllarda devlet fonları dramatik şekilde artarken, alternatif proteinlerin kitlesel olarak benimsenmesi için ARGE'den üretim ve ölçeklendirmeye çok daha fazla devlet desteğine ihtiyacı vardır. Alternatif proteinlerin tam potansiyelini ortaya çıkartmak için ARGE ve ticarileştirme üzerine harcanması gereken yıllık global kamu harcamasının $10 milyar USD seviyesinde olduğu tahmin ediliyor. Bu düzeyde bir destek, gıda ve tarım emisyolarının küresel etkisini kesinlikle dengeleyecektir.