16 marca 2026 roku
Wyciskamy więcej z każdej pomarańczy
Sok pomarańczowy to klasyczny towarzysz spokojnego śniadania, choć sam przemysł cytrusowy spokojny nie jest. Wykwalifikowany inżynier i ekspert w dziedzinie cytrusów, Rüdiger Flocke z GEA, pomaga producentom wychwytywać każdą kroplę i przekształcać niegdyś pomijaną skórkę w nowe źródło wartości na tym dynamicznym rynku.
Ruediger Flocke, wykwalifikowany inżynier oraz lokalny kierownik sprzedaży w dziale płynnego przetwarzania w GEA, ma ponad 20-letnie doświadczenie w przetwarzaniu cytrusów.
Pomarańcze: 7000 lat podróży ze wschodu na zachód
Niegdyś pomarańczami handlowano po prostu jako świeżymi owocami, wysoko cenionymi ze względu na swój smak i właściwości odżywcze. Pomarańcze najpierw uprawiano w Chinach, ale z czasem zdobyły popularność na wielu kontynentach. Dziś znajdują się w sercu globalnego przemysłu. Dzięki postępowi technologicznemu przemysł cytrusowy znajduje zastosowanie w wielu różnych produktach. Historia tego uwielbianego na całym świecie owocu jest fascynująca sama w sobie, choć w ostatnich latach pojawiły się nowe wyzwania, które zagrażają produkcji cytrusów i finalnie ją odmieniają. Co najważniejsze, zmiany klimatyczne, w połączeniu z zagrożeniem mikroskopijnymi szkodnikami, sprawiają, że tradycyjne regiony upraw stopniowo stają się coraz mniej istotne, choć jednocześnie możliwości pojawiają się gdzie indziej.
Zmiany klimatyczne zakłócają produkcję pomarańczy w obu Amerykach
Skutki zmian klimatycznych – w tym ekstremalnych zjawisk pogodowych, takich jak huragany, susze i fale upałów – w drastycznym wymiarze zmniejszają plony, zwłaszcza w Brazylii i na Florydzie. Zmiany klimatyczne torują drogę nowym szkodnikom i bakteriom, które rozwijają się w cieplejszych warunkach.
Choroba zazielenienia cytrusów zakłóca plony w sadach pomarańczowych
Tradycyjne regiony uprawy pomarańczy, w tym Hiszpania, Brazylia i USA – zwłaszcza Floryda – stoją przed poważnymi wyzwaniami. Choroba zazieleniania cytrusów, znana również jako choroba żółtego smoka (po chińsku Huanglongbing, HLB) rozprzestrzenia się w tych regionach do tego stopnia, że globalna mapa uprawy cytrusów rysuje się na nowo. Źródłem choroby jest azjatycka miodówka cytrusowa, niewielki owad przenoszący bakterie. Zainfekowane owoce stają się niejadalne, co zmusza producentów do wycinania zainfekowanych drzew, ponieważ brakuje metod skutecznego leczenia.
Według inżyniera GEA i weterana w segmencie przetwórstwa cytrusów, Rüdigera Flocke, rosnąca częstotliwość huraganów na Florydzie w dużym stopniu zakłóciła tamtejszy przemysł. Niestety, te zjawiska pogodowe rozprzestrzeniły chorobę na cały stan. Mimo to nasi lokalni partnerzy mówią nam, że to susza jest nawet większym wyzwaniem niż huragany i zazielenianie”.
Rynek koncentratu soku pomarańczowego rozwija się i dostosowuje
Te czynniki środowiskowe spowodowały globalny niedobór koncentratu soku pomarańczowego, powodując gwałtowny wzrost cen towarów. „Sok pomarańczowy nigdy nie był szybkim ani łatwym sposobem na zarabianie pieniędzy” — przyznaje Flocke. „W Brazylii na przykład zdecydowano, aby ponownie nie obsadzać sadów pomarańczowych. Trzcina cukrowa, która również może być wykorzystywana do produkcji biopaliw, jest w tym kraju znacznie bardziej odporną alternatywą niż drzewa pomarańczowe”. Zmianę tę odzwierciedlają globalne ceny towarów: W ubiegłym roku tona koncentratu soku pomarańczowego osiągnęła szczytowy poziom 7000 USD – niemal trzykrotnie wyższy niż dwa lata temu.
Ale tam, gdzie niektórzy się wycofują, inni wkraczają, aby wypełnić lukę produkcyjną. W Afryce Północnej, zwłaszcza w Egipcie i Maroku, czy w Meksyku producenci wchodzący na rynki soków i olejów cytrusowych zyskują na popularności. Na przykład Egipt rozszerzył swoje obszary upraw i dzięki idealnym warunkom pogodowym oraz ukierunkowaniu na jakość znacznie podniósł eksport, w tym do Europy. Tradycyjnie 90 do 95% jej plonów sprzedawano na rynku jako całe owoce. Dzisiaj część tej objętości jest przekierowywana na produkcję soków i koncentratów. Ta zmiana otwiera nowe możliwości rynkowe — również dla nowych inwestorów. Tymczasem ceny wracają do normy.
Sztuka i wyzwania związane z produkcją soków
Nowoczesne metody ekstrakcji soku pomarańczowego zostały wprowadzone w latach 40. XX wieku. Obecnie przemysłowe przetwarzanie owoców cytrusowych jest bardziej złożone, ale też na szczęście bardziej wydajne. Pomarańcze wcale tak naturalnie nie oddają swojego soku i miąższu. Pierwszym wyzwaniem jest obranie, a potem przedostanie się pod białą, lepką, włóknistą warstwę. Pomarańczowa, zewnętrzna skórka (flavedo) jest bogata w gorzkie związki, natomiast wewnętrzna warstwa (albedo) zawiera wysokie stężenie pektyn. Te dwie naturalne warstwy ochronne wymagają specjalistycznych technik przetwarzania, które pozwolą przekształcić pomarańczę w nadający się do picia sok. Produkcja jednej tony koncentratu soku pomarańczowego wymaga około 10-12 ton świeżych owoców i wielu etapów przetwarzania:
1.
Ekstrakcja soku:
W przeciwieństwie do owoców pestkowych lub ziarnkowych, które są rozgniatane i prasowane, owoce cytrusowe wymagają wyspecjalizowanych maszyn zaprojektowanych do skutecznego oddzielania soku i oleju od skórki. Najpopularniejsza metoda pozwala tłoczyć owoce w kierunku od zewnątrz do wewnątrz przez rurkę, aby zminimalizować uwalnianie gorzkich związków i pektyn.2.
Obróbka końcowa:
Powstały sok jest przepuszczany przez maszynę, która usuwa najgrubsze cząstki miąższu. Dzięki temu produkt zyskuje właściwą konsystencję.3.
Oddzielanie:
Ponieważ po etapie obróbki końcowej produkt nadal zawiera cząstki stałe, najlepiej jest zastosować specjalny separator w celu dalszego uszlachetnienia koncentratu.4.
Pasteryzacja, odparowanie, chłodzenie, pakowanie:
Dalsze przetwarzanie sprawia, że produkt jest bezpieczny dla konsumentów. Nadmiar wody jest usuwany w celu obniżenia kosztów składowania i transportu. Na samym końcu ciecz jest chłodzona, a potem pakowana.GEA proponuje przełomową technikę usuwania miąższu dzięki innowacyjnemu separatorowi
Tym, co czyni cząstki cytrusowe wyjątkowymi, jest fakt, że są sypkie. GEA opracowała separator [GSI 300 CPR (stałe usuwanie miazgi)], który pozwala w sposób ciągły usuwać miazgę za pomocą tarczy rozdzielającej i drugiej pompy dośrodkowej. Zależnie od lepkości miąższ jest albo kierowany z powrotem do separatora – aby wydobyć każdą ostatnią kroplę soku – albo bezpośrednio do zbiornika na frakcję stałą. „W rezultacie praktycznie nie występuje utrata soku. Ponieważ część strumienia jest stale odprowadzana z urządzenia, nasz separator zapewnia znacznie wyższą przepustowość niż standardowe urządzenie tego typu – wyjaśnia Flocke.
Tworzenie wartości z produktów ubocznych przetwarzania pomarańczy
Nie licząc soku i koncentratu pomarańczowego prawdziwa wartość ekonomiczna owoców cytrusowych tkwi w ich produktach ubocznych. Tradycyjnie te części owoców były wyrzucane. Obecnie te składniki stanowią cenne źródła przychodów, co wymiernie podnosi rentowność. Olejek eteryczny z cytrusów jest jednym z najbardziej pożądanych produktów. Znajduje się on w gruczołach olejkowych flavedo, czyli zewnętrznej warstwy skórki owocu. Cytrusowy olejek eteryczny, popularny aromat i dodatek zapachowy, jest stosowany w przemyśle spożywczym, kosmetycznym i perfumeryjnym.
Niezależnie od tego, czy mówimy o olejku pomarańczowym, grejpfrutowym czy cytrynowym, wszystkie te cenne olejki cytrusowe są stosowane w różnych gałęziach przemysłu – od kosmetyków po żywność.
Olejek jest ekstrahowany poprzez nakłuwanie lub ścieranie skórki, a następnie przemywanie jej wodą. Nowoczesne systemy przetwarzania pozwalają odzyskać od 75 do 90% tego cennego składnika. „Nasza wirówka zamienia ją w przejrzysty oraz użyteczny produkt końcowy. Natomiast system sterowania GEA – określany jako „inteligentny” – optymalizuje odprowadzanie ciał stałych do separatora, co zapewnia wysoką niezawodność i maksymalny uzysk oleju” – wyjaśnia Flocke. Co sprawia, że jest tak wyjątkowy? System GEA automatycznie otwiera się w odpowiednim momencie, co pomaga uniknąć cennych strat oleju przy każdym wyładowaniu i zapewnić jakość produktu. Odzyskany olej można dalej przetwarzać w niskich temperaturach, usuwając woski, które obniżają jakość. W kontekście gwałtownego wzrostu cen oleju cytrusowego krok ten staje się ważniejszy niż kiedykolwiek.
GEA jest zaufanym partnerem w tej rozwijającej się branży
Ponieważ rynek cytrusów nadal ewoluuje, popyt pozostaje wysoki. „Napoje na bazie cytrusów są popularne wśród konsumentów na całym świecie. To, wraz ze wzrostem znaczenia owoców cytrusowych dla naukowców zajmujących się żywnością, napędza imponujący wzrost na tym rynku”— mówi Flocke. GEA jest wiarygodnym partnerem strategicznym, posiada wszechstronną wiedzę i innowacyjną technologię, pomaga tradycyjnym producentom cytrusów i nowym podmiotom utrzymać rentowność na tym dynamicznym rynku.
