Od ciepła odpadowego z londyńskiego metra do ogrzewania dzięki pompom ciepła GEA

Pomysł jest równie pomysłowy co unikatowy, a jego potencjał wydaje się na tyle wysoki, że możemy mówić o stworzeniu wzorca na miarę całego globu. Taki właśnie jest projekt sieci cieplno-energetycznej Bunhill Heat and Power Network (BHPN) w centralnym Londynie. Ciepło odzyskiwane z sieci londyńskiego metra jest teraz kierowane pod postacią ogrzewania i ciepłej wody do 1350 domów, szkoły i dwóch ośrodków sportowych w Islington. Charakter oraz specjalistyczny typ tego projektu skłoniły głównego wykonawcę, firmę Colloide Engineering Systems, do wyselekcjonowania zespołu składającego się z kluczowych doradców inżynieryjnych, dostawców i podwykonawców zdolnych zagwarantować pomyślną realizację tego ambitnego zamierzenia. GEA dołączyła do zespołu jako globalny lider technologiczny i dostarczyła zaawansowany system pomp ciepła skonstruowany specjalnie na potrzeby tego flagowego projektu. GEA, Colloide oraz wszyscy interesariusze wspierają wysiłki Islington na rzecz obniżenia emisji dwutlenku węgla i osiągnięcia neutralności węglowej przed upływem 2030 roku.
Rada dzielnicy Islington i cel zerowej emisji dwutlenku węgla netto do 2030 roku.
Rada dzielnicy Islington, od wielu lat dbająca o zmniejszanie emisji dwutlenku węgla, ogłosiła stan alarmu klimatycznego. Wydała oświadczenie, w którym zobowiązała się osiągnąć zerową emisję netto, czyli neutralność węglową, do 2030 roku. Aby osiągnąć ten cel z korzyścią dla mieszkańców, dzielnica Islington podejmuje działania zapewniające im dostęp do tańszej energii o niższym śladzie węglowym.
Jednym z takich działań jest innowacyjne centrum energetyczne Bunhill 2, które jest pierwszym tego typu obiektem na świecie. Stanowi prawdziwy wzorzec dotyczący wykorzystywania ciepła odpadowego z infrastruktury użyteczności publicznej, w tym przypadku londyńskiego metra. Dostarcza ciepło do ogrzewania i ciepłą wodę do budynków mieszkalnych, szkoły oraz ośrodków rekreacyjnych w Islington. Dzięki odzyskiwaniu i ponownemu wykorzystaniu ciepła odpadowego projekt pomaga ograniczyć zużycie energii i związane z nim emisje dwutlenku węgla, a także przyczynia się do poprawy jakości powietrza w okolicy i obniżenia kosztów ogrzewania ponoszonych przez mieszkańców korzystających z tego rozwiązania.

Bunhill 2 Energy Centre – Widok z zewnątrz (Zdjęcie: Rada dzielnicy Islington)
Nowy ośrodek energetyczny wykorzystuje nowoczesne instalacje technologiczne działające na stacji londyńskiego metra, która nie jest używana już od prawie 100 lat. Stara stacja, znana pod nazwą City Road, została zamieniona w olbrzymi podziemny system odciągowy, który pobiera powietrze ze znajdujących się pod ziemią tuneli. Są to tunele, po których jeżdżą składy północnej linii londyńskiego metra.
System pomp ciepła GEA
W bliskiej współpracy z radą dzielnicy Islington, Transport for London (TfL) (jednostką samorządową odpowiedzialną za transport) oraz głównym wykonawcą Colloide Engineering Systems, GEA zainstalowała amoniakalną pompę ciepła o mocy 1000 kW umieszczoną w kontenerze na poziomie ulicy.
Colloide stale szuka sposobów na to, aby odnieść korzyść pod względem ekonomicznym, społecznym i ekologicznym. „Chcemy mieć pewność, że wszystkie nasze wartości zostaną w pełni zrealizowane, dlatego każdy nasz projekt obejmuje etap wstępnej kwalifikacji, podczas której oceniamy polityki zrównoważenia wszystkich podwykonawców i dostawców Colloide. GEA oraz amoniakalne pompy ciepła tej marki zdecydowanie spełniają te kryteria”. – Paddy McGuinness, dyrektor zarządzający firmy Colloide Engineering Systems
– Paddy McGuinness, dyrektor zarządzający w Colloide Engineering Systems
Pompa ciepła pozyskuje energię z ciepłego powietrza odlotowego wylatującego z podziemnych tuneli metra. Nieco chłodniejsze powietrze jest odprowadzane do otoczenia, a odzyskaną energię pompa ciepła wykorzystuje do podgrzewania wody, która jest następnie tłoczona do okolicznych budynków siecią rur ciepłowniczych o długości 1,5 km i wykorzystywana do ich ogrzewania.
Pompa ciepła, opracowana i wyprodukowana przez GEA na potrzeby systemu, jest zbudowana z parownika/separatora, trzech sprężarek i czterech wymienników ciepła w obwodzie grzejnym. Wymienniki ciepła optymalizują obieg grzejny według ustalonej zasady, że woda powracająca w temperaturze 55˚C jest ogrzewana do 80˚C.

Pompa ciepła GEA zainstalowana w Centrum Energetycznym Bunhill 2 w celu ponownego wykorzystania ciepła odpadowego z londyńskiego metra.
Jak mówi Kenneth Hoffmann, kierownik produktu w dziale pomp ciepła GEA Refrigeration Technologies, na etapie tworzenia systemów w ramach projektu należało rozwiązać wiele problemów. Konieczne było przeprowadzenie wielu testów, aby pył i piach wsysane przez wentylowane powietrze nie zatykały wężownic wymienników ciepła. Kenneth Hoffmann wyjaśnia: „Sieć ciepłownicza Bunhill wymagała, aby dostarczana z pompy ciepła gorąca woda miała temperaturę do 80˚C. Użyliśmy dwustopniowych sprężarek tłokowych, żeby otrzymać współczynnik efektywności (COP) pompy na poziomie ponad 3,5. Infrastruktura projektu znajdowała się obok budynku mieszkalnego, dlatego należało też zainstalować technologię płuczki pozwalającą odfiltrowywać powietrze wywiewane z maszynowni. Celem jest ochrona okolicznych mieszkańców przed kontaktem z amoniakiem w powietrzu w mało prawdopodobnym przypadku wycieku niewielkiej ilości tego naturalnego czynnika chłodniczego do maszynowni. Amoniak zostałby wówczas pochłonięty w płuczce, zanim powietrze trafiłoby do otoczenia”.
Paddy McGuinness wyjaśnia, dlaczego wybrano to rozwiązanie: „Firma Colloide uczestniczyła w wielu projektach z segmentu energii odnawialnych. Colloide podjęła współpracę z GEA nad tym projektem ze względu na wiedzę w obszarze chłodzenia amoniakiem oraz amoniakalnych pomp ciepła. Z doświadczeń GEA wynika, że 95% przemysłowych instalacji chłodniczych oddanych do użytkowania w ciągu ostatnich 10 lat wykorzystuje amoniak. Wraz ze wzrostem presji na użytkowników końcowych, aby obniżali rachunki za energię, znacznie wzrosło również zainteresowanie amoniakalnymi pompami ciepła”.
„Pompy ciepła są znacznie bardziej efektywne energetycznie niż kotły gazowe, zwłaszcza w dużych miastach, a podczas pracy nie emitują tlenków azotu (NOx). Mogą zatem przyczynić się do ograniczenia lokalnych emisji zanieczyszczeń powietrza i obniżenia kosztów ogrzewania. Ponadto amoniak jest naturalnym czynnikiem chłodniczym o zerowym współczynniku ocieplenia globalnego” — mówi Kenneth Hoffmann.
Inspirujący efekt
Centrum Bunhill 2 Energy Centre poszerza istniejącą sieć cieplno-energetyczną Bunhill Heat and Power, założoną w 2012 roku przez radę dzielnicy Islington, o kolejne 550 domów i szkołę podstawową. Sieć już wcześniej przez cały rok dostarczała ciepło do dwóch lokalnych ośrodków rekreacyjnych i ponad 800 gospodarstw domowych, a dzięki nowemu centrum energetycznemu system potrafi zaopatrywać w ciepło nawet 2200 gospodarstw domowych. Koszty ogrzewania w mieszkaniach podłączonych do sieci spadną o 10% w porównaniu do innych istniejących miejskich systemów ogrzewania, a przecież nawet dotychczasowe systemy generują koszty o około połowę niższe niż niezależne systemy ogrzewania mieszkań.
Lokalna szkoła podstawowa Moreland Primary School była pierwszą szkołą podłączoną do sieci, która obsługuje też basen i obiekty w Ironmonger Row Bath oraz Finsbury Leisure Centre. Firma Colloide uruchomiła już inicjatywy wspierania dzieci i nastolatków z lokalnej społeczności oraz nawiązała współpracę z miejscowymi szkołami, college’ami i uniwersytetami. Planuje stworzyć programy praktyk oraz wycieczek do miejsc pracy, aby poprawić kompetencje zawodowe, a jednocześnie podnieść samoocenę młodzieży mieszkającej w dzielnicy Islington.
System grzewczy wykorzystuje ciepło, które w przeciwnym razie byłoby odprowadzane do otoczenia przez system wentylacji metra. Dostarczanie odzyskanego ciepła do podłączonych do sieci domów i obiektów publicznych pomoże zmniejszyć emisje CO2 o około 500 ton rocznie.
Dzięki współpracy wszystkich zainteresowanych stron powstał przełomowy system ciepłowniczy. Główną technologią jest amoniakalna pompa ciepła, dzięki której projekt pozwala dostarczać lokalnej społeczności tańszą i bardziej ekologiczną energię” – wyjaśnia Shaun Hannon, kierownik ds. kontraktów w Colloide
– Shaun Hannon, kierownik ds. kontraktów w Colloide
Potencjał przyszłego rozwoju sieci
Metodę odzyskiwania ciepła przy użyciu pomp ciepła można zastosować w Londynie oraz sieciach metra na całym świecie. Posłużmy się przykładem Londynu: Analiza ponad 150 szybów wentylacyjnych pozwoli stwierdzić, z których konkretnie miejsc można teoretycznie odzyskiwać ciepło odpadowe. Technologia pomp ciepła GEA oferuje duże możliwości odzysku ciepła odpadowego i pomaga ograniczyć związane z nim zużycie energii oraz emisje CO₂.
Dane projektu:
Rok rozpoczęcia: 2017
Rok zakończenia: 2019
Powierzchnia wewnętrzna brutto: 617 m²
Typ kontraktu: JCT Design and Build Contract (Wykonawca odpowiada za projekt i wykonanie)
Projekt architektoniczny: Cullinan Studio (projekt)
McGurk Chartered Architects (realizacja)
Klient i zarządca projektu: Rada dzielnicy Islington
Kluczowy partner wykonawczy: TfL
Inżynier budowlany: Ramboll (projekt), McMahon Associates (realizacja)
Konsultant ds. instalacji mechanicznych i elektrycznych: Ramboll
Kontrola kosztów: Gleeds
Konsultacja w sprawie krajobrazu: J&L Gibbons
Koordynator CDM ds. budowy, projektu i zarządzania: AECOM
Zatwierdzony inspektor budowlany: Islington Building Control
Wykonawca projektowy i budowlany: Colloide Engineering
Twórca: Toby Paterson
System pomp ciepła: GEA (projekt, produkcja i instalacja)
Testy i przekazanie do użytkowania: Topic Plan
Konsultacja projektu: Inner Circle Consulting
Prawo dostępu do światła dziennego: Right of Light Consulting
Oprogramowanie CAD: MicroStation, Revit
Kontakt

Zakres dostawy od GEA
- Rozwiązanie GEA: spersonalizowany system pomp ciepła
- Wydajność grzewcza: 1000 kW
- Źródło ciepła: Powietrze z wentylacji w londyńskim metrze (od 18 do 30°C)
- Górne źródło ciepła: Woda w sieci ciepłowniczej (od 55 do 80°C)
- Współczynnik efektywności COP: 3,5 (średnia roczna) (1 kWh elektryczności = 3,5 kWh ogrzewania)
- Rodzaj sprężarki: Sprężarka tłokowa GEA Grasso
- Naturalny czynnik chłodniczy: Amoniak
